Dòng sự kiện:
Đổi tên 'trạm thu phí' thành 'trạm thu tiền': Tại sao dư luận phản ứng mạnh mẽ?
10/05/2019 14:49:52
Bộ GTVT đã vấp phải phản ứng của dư luận khi liên tục thay đổi cách gọi 'trạm thu phí' sang một cách gọi khác.

Tại dự thảo thông tư về xây dựng, tổ chức và hoạt động của trạm thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ để thay thế cho Thông tư 49/2016 về xây dựng, tổ chức và hoạt động của trạm thu giá dịch vụ sử dụng đường bộ, Bộ GTVT đổi “trạm thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ” thành “trạm thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ”.

Bộ GTVT lý giải việc thay tên nhằm đưa ra khái niệm cũng như giải thích nội hàm của các trạm thu tiền sử dụng dịch vụ đường bộ theo đúng quy định của Luật Giá. Việc thay tên không ảnh hưởng doanh nghiệp vì các trạm BOT không cần phải thay đổi tên.

Bên cạnh đó, việc thu tiền hay thu giá… thì mức thu đều dựa trên phương án tài chính của dự án và cập nhật các yếu tố biến động để điều chỉnh phù hợp theo các quy định hiện hành. 

Đây không phải lần đầu tiên Bộ GTVT vấp phải phản ứng của dư luận khi cố gắng đổi cách gọi "trạm thu phí" sang một cách gọi khác. Trước đó, Bộ đã đổi từ "trạm thu phí" sang "trạm thu giá" và bị người dân phản đối gay gắt dẫn đến việc phải trở lại tên cũ.

Theo Bộ GTVT, việc không dùng cách gọi "trạm thu phí" là do dịch vụ sử dụng đường bộ đã được chuyển đổi sang cơ chế quản lý giá (theo Luật Giá). Khi đã không còn là phí thì mức giá sử dụng đường bộ sẽ căn cứ theo quy luật thị trường, có sự điều tiết của Nhà nước. Nếu dùng từ "thu phí", các BOT sẽ phải chịu sự quản lý Nhà nước thông qua Luật Phí và lệ phí.

Đến nay, việc đổi từ "trạm thu phí" thành "trạm thu tiền" mới chỉ nằm trên bản dự thảo thông tư thay thế thông tư 49 đang được Bộ GTVT đăng tải công khai trên website để các tổ chức và người dân cùng góp ý kiến.

Khi bản dự thảo vấp phải phản ứng của người dân, Chánh văn phòng Bộ GTVT cho biết đã đề nghị tổ soạn thảo dự thảo thông tư bổ sung thêm nội dung giải thích về việc đổi từ "trạm thu phí" sang "trạm thu tiền". Vị này cũng cho biết kể từ khi đăng tải lên website, dự thảo thông tư đã nhận được nhiều ý kiến góp ý của các tổ chức và công dân.

Bộ GTVT vẫn đang loay hoay định danh lại “trạm thu phí”

Tài xế Nguyễn Hoàng Sơn, ngụ quận Bình Thạnh cho rằng, đây là đề xuất rất thừa của Bộ Giao thông Vận tải. Bởi theo anh Sơn, tên gọi những từ như “thu phí”, “thu giá” hay “thu tiền” về bản chất gần giống nhau, đều chỉ một mục đích. Và người dân, tài xế xưa nay đã quen với tên gọi Trạm thu phí nên việc đổi qua thành Trạm thu tiền hay như trước đây là Trạm thu giá… là không cần thiết.

Tương tự, anh Lê Khoa, ngụ quận 3 cho rằng việc cần làm của Bộ Giao thông Vận tải là minh bạch công tác thu phí để người dân an tâm chứ không phải chăm chăm vào câu chữ, ngữ nghĩa. Bởi cái người dân cần là chất lượng dịch vụ, và sự minh bạch trong thu phí tại các trạm BOT.

Anh Phạm Nguyễn Thọ, ngụ tại huyện Bình Chánh cũng bày tỏ sự phản đối đề xuất này của Bộ giao thông Vận tải. Theo anh Thọ, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0, việc Bộ không lo cải tiến công nghệ, nâng cấp quy trình, đưa vào hoàn thiện việc thu phí tự động mà lại chăm chăm lo việc đổi tên này thể hiện Bộ đang bị bỏ lại phía sau.

"Thu phí, thu giá hay thu tiền thì đều không có miễn phí, ai qua đây cũng trả tiền hết. Tại sao Bộ Giao thông vận tải mà ở đây là Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể không tập trung vào việc minh bạch thu phí, đưa vào tự động hóa, quản lý minh bạch mà cứ tối ngày lo chuyện đổi tên trạm thu phí, trạm thu giá, mục đích để làm gì?", anh Thọ cho hay.

Liên quan về việc đổi tên gọi này, TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, cho rằng nguyên nhân của nhiều đề xuất chính sách “trên trời” mà chúng ta chứng kiến trong thời gian qua là do những người xây dựng chính sách không xuất phát từ những vấn đề của cuộc sống. Theo ông Dũng, lập pháp là một cách phản ứng của nhà nước trước các vấn đề của xã hội. Do đó, nếu làm luật chỉ vì làm luật thì đương nhiên chính sách đưa ra sẽ “trên trời”.

Dẫn ví dụ đề xuất đổi tên các trạm thu phí BOT thành “trạm thu tiền”, ông Dũng cho rằng Bộ GTVT đã không đối mặt với vấn đề có thật đang tồn tại là người dân phản ứng việc thu phí ở những trạm BOT không hợp lý chứ không phải ở tên gọi. “Đó là vấn đề có thật của cuộc sống, anh phải nhắm vào vấn đề đó để giải quyết. Còn bây giờ anh nói thu tiền, thu giá hay thu gì thì vấn đề đó vẫn nằm ở đấy”, ông Dũng nói và cho rằng những đề xuất như vậy còn làm phát sinh chi phí rất lớn. “Khắp cả nước này đổi từ thu phí sang thu tiền thì chi phí là bao nhiêu trong khi trước đây không lâu anh vừa yêu cầu đổi từ thu phí sang thu giá. Đó là chi phí rất vô ích”, ông Dũng nói thêm.

Nói thêm về việc đổi tên gọi, theo PGS-TS Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế-tài chính: Thời cơ chế kinh tế kế hoạch hóa tập trung, ngôn ngữ tiếng Việt không có những thuật ngữ chứng khoán, cổ phiếu, nợ công, đấu giá… và phải sau này mới được bổ sung. Trong cơ chế thị trường, hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thì ngôn ngữ thường dùng đối với người mua là trả giá, thanh toán tiền giá, trả tiền giá hàng hóa, dịch vụ. Đối với người bán là nhận tiền trả giá, nhận tiền thanh toán giá, thu tiền giá của người mua hàng hóa, dịch vụ... Vì thế, việc xuất hiện từ ngữ mới “thu giá” gây ra nhiều ý kiến trái chiều là bình thường.

Do vậy, xét về bản chất kinh tế của phí và giá, việc đổi tên “trạm thu phí” sang “trạm thu giá” là không có gì sai và không trái với luật định. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra ở đây là tại sao dư luận lại phản đối rất mạnh mẽ trước việc đổi tên này?

Theo PGS-TS Ngô Trí Long, quá trình thực hiện đầu tư các dự án BOT đã nảy sinh nhiều vấn đề gây bức xúc xã hội, nhất là mức phí và vị trí đặt các trạm thu phí. Đó là nguyên nhân dẫn tới sự phản đối của dư luận trước việc đổi tên các trạm BOT của Bộ GTVT.

Vậy nên gọi tên các trạm BOT như thế nào để phù hợp với bản chất kinh tế, với luật định cũng như ngôn ngữ phổ thông của tiếng Việt? Có ý kiến cho rằng vẫn để nguyên tên như cũ (trạm thu phí) vì bản chất của nó cũng là thu tiền dịch vụ BOT. Nhưng nếu để nguyên như vậy là trái với Luật Giá và Luật Phí và lệ phí, trái với bản chất của giá dịch vụ sử dụng đường bộ do tư nhân đầu tư.

Cũng có nhiều ý kiến khác cho rằng nên gọi trạm BOT là trạm thu tiền, trạm trả tiền, trạm thu giá… Theo PGS-TS Ngô Trí Long, để phản ảnh đúng bản chất của giá dịch vụ sử dụng đường bộ, đúng luật pháp đã ban hành, dễ hiểu, phù hợp với ngôn ngữ tiếng Việt, tên của các trạm BOT nên đổi thành “trạm thu tiền dịch vụ sử dụng đường bộ.

Hương Nguyễn (t/h)

Thích và chia sẻ bài viết này :
Đóng góp bài vở cho tòa soạn vui lòng gửi vào email: toasoan@antt.vn
Đang phổ biến