Dòng sự kiện:
Dự án thép nghìn tỷ 'chết yểu' ở Hà Tĩnh: Lãnh đạo ngân hàng 'đá bóng' trách nhiệm?
02/12/2018 12:00:53
Câu chuyện thất bại của Thép Vạn Lợi có thể có nhiều nguyên nhân, nhưng dễ nhìn thấy nhất là sự đầu tư dàn trải; chủ đầu tư vốn ít, song lại đầu tư quá lớn, vượt quá năng lực và lệ thuộc nhiều vào vốn vay.

Siêu dự án nghìn tỷ hoang tàn, 

Dự án Khu liên hiệp Gang thép Vạn Lợi có tổng mức đầu tư ban đầu là 1.500 tỉ đồng sau đó được điều chỉnh lên gần 2.000 tỉ đồng.  Hai cổ đông lớn nhất là Công ty TNHH Vạn Lợi (Ba Đình, Hà Nội) với tỷ lệ góp vốn 64% và Công ty đầu tư và khoáng sản Hợp Thành (Đống Đa, Hà Nội) góp 34% còn lại. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 1.700 tỷ đồng, tọa lạc trên vùng đất rộng 25,8 ha tại khu kinh tế Vũng Áng, thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh. Số vốn để thực hiện dự án này chủ yếu được vay từ ngân hàng và tài sản thế chấp của bên vay chính là sản phẩm được hình thành sau đầu tư.

Được biết, trong giai đoạn 1 thực hiện dự án này có một số ngân hàng tham gia cho vay vốn, như: Ngân hàng Phát triển Việt Nam chi nhánh Hà Tĩnh (VDB Hà Tĩnh), Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam chi nhánh Hà Tĩnh (BIDV Hà Tĩnh), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Hà Tĩnh (Vietcombank Hà Tĩnh). Trong đó, Ngân hàng VDB Hà Tĩnh là đơn vị cho vay nhiều nhất với số tiền gốc lên đến 609 tỉ đồng (PV). 2 ngân hàng còn lại làngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) chi nhánh Hà Tĩnh 49 tỷ đồng và ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) Hà Tĩnh 70 tỷ đồng.

Trong rất nhiều kết luận của Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh tại các buổi làm việc với công ty đều nhấn mạnh: Việc dự án bị đình trệ, quá chậm so với yêu cầu đã làm ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của dự án, môi trường đầu tư, kế hoạch phát triển kinh tế xã hội. Đặc biệt, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động, uy tín của ngân hàng cho vay vốn và đời sống của người lao động trong công ty.

Trước đó, theo công văn số 647, ngày 19/05/2015 của BQL KKT tỉnh Hà Tĩnh về việc “chấm dứt hoạt động Nhà máy liên hợp gang thép công suất 250.000 tấn/năm, dự án Nhà máy liên hợp gang thép Vạn Lợi được BQL KKT Vũng Áng cấp chứng nhận đầu tư ngày 15.6.2007, điều chỉnh lần 3 tháng 12.2009 với tổng mức đầu tư 1.764 tỉ đồng. Theo chứng nhận đầu tư, tháng 8.2010, nhà máy sẽ sản xuất thử ra phôi thép thương phẩm. Tuy nhiên, dự án đã không thực hiện được như cam kết”.

Tin tưởng vào 1 báo cáo thẩm định, ngân hàng ngậm đắng nuốt cay

Cũng theo Công văn 647 trước đó được gửi tới các ngân hàng đã giải ngân cho dự án trên “đề nghị lập kế hoạch, phối hợp với Cty CP gang thép Hà Tĩnh có phương án bảo vệ tài sản, xử lý các nghĩa vụ về tài chính và các nghĩa vụ khác liên quan đến dự án. Đắng cay hơn, chính nhờ sự tin tưởng vào kết quả thẩm định dự án của Ngân hàng phát triển Việt Nam (VDB) mà các nhà băng đều không tham gia thẩm định lần 2 nên không biết được dự án có hiệu quả khả thi thế nào.

Ông Nguyễn Hữu Lực, nguyên GĐ Vietcombank Hà Tĩnh đã từng bày tỏ mối lo khi hàng trăm tỷ đồng tiền nhà nước có nguy cơ mất trắng. “Vị phó chủ tịch tỉnh hồi đó nói ngân hàng lớn tham gia, tác động vào dự án, Vietcombank tham gia 6 - 7%. Kế hoạch là 100 tỷ đồng, nhưng thời ấy mới giải ngân 70 tỷ đồng.Thời đó, chủ đầu tư đưa dự án ra thế chấp, gọi là tài sản hình thành sau vốn vay (tiền các ngân hàng giải ngân trước, sau đó mới lấy nhà máy thép ra thế chấp). Nên bây giờ, các ngân hàng có quyền thu hồi, bán để trả nợ. Giai đoạn đó, đang tính hiệu quả cao, bởi có sắt Thạch Khê, sắt Vũ Quang, chứ có ai nghĩ, không có hiệu quả đâu” - ông Lực nói.

Về phía BIDV, nguyên Giám đốc Kiều Đình Hòa cũng phân trần: “Bên tôi phải làm theo toàn bộ. Hồ sơ NHPT họ giữ. Mỗi lần giải ngân cho dự án thì NHPT thông báo cho các ngân hàng, góp vốn theo tỷ lệ đã cam kết. Không phải chúng tôi không được phép thẩm định mà toàn bộ hồ sơ giao cho NHPT thẩm định. Ví dụ đợt này giải ngân 100 tỷ đồng, NHPT thẩm định và thông báo cho chúng tôi, hùn vốn theo tỷ lệ, chúng tôi 7% thì là 7 tỷ đồng”.

Để tìm hiểu rõ hơn về quá trình thẩm định cho công ty Gang thép Hà Tĩnh vay vốn, PV NĐT đã có cuộc gặp với ông Phan Viết Phong, Giám đốc Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam chi nhánh Hà Tĩnh. Ông Phong cho hay, toàn bộ tài liệu, hồ sơ thẩm định đều ở bên VDB.

“Vietcombank và BIDV chỉ là đơn vị đồng tài trợ, toàn bộ hồ sơ thẩm định đều ở bên VDB. Bây giờ thi hành án họ đang kiểm kê tài sản của nhà máy rồi đưa ra bán đấu giá công khai theo pháp luật. Quan điểm của tôi là những gì còn tồn tại thì phải xử lý cho xong và hoạt động ngân hàng thì đều không tránh được khỏi những rủi ro”, ông Phong nói.

PV NĐT đã liên hệ với ông Nguyễn Tiến Tính, Giám đốc VDB Hà Tĩnh để tìm hiểu thông tin về quá trình thẩm định vay vốn tại dự án Thép Vạn Lợi thì bị từ chối với lý do ông không được quyền phát ngôn. Ông Tính cho hay, người được giao phát ngôn tại VDB là ông Phạm Văn Bốn, phát ngôn thuộc Ngân hàng VDB tại Hà Nội.

Câu chuyện thất bại của Thép Vạn Lợi có thể có nhiều nguyên nhân, nhưng dễ nhìn thấy nhất là sự đầu tư dàn trải; chủ đầu tư vốn ít, song lại đầu tư quá lớn, vượt quá năng lực và lệ thuộc nhiều vào vốn vay.

Đây không phải trường hợp cá biệt, nhiều DN Việt Nam nói riêng và cả nền kinh tế đang phải trả giá cho việc chạy theo mô hình tăng trưởng phụ thuộc chủ yếu vào mở rộng vốn đầu tư trong khi hiệu quả đầu tư thấp. Một báo cáo của NHNN mới đây thừa nhận, đặc điểm của nền kinh tế và DN Việt Nam là vốn tự có thấp, DN hoạt động nhờ vào nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

Như vậy, Ngân hàng Phát triển cho vay theo “kêu gọi của tỉnh”, hàng loạt nhà băng có cổ phần chi phối của Nhà nước lại dựa vào 1 báo cáo thẩm định của VDB, chỉ cần góp vốn theo tỷ lệ đã cam kết. Đến khi có quyết định đóng cửa Dự án án Khu liên hiệp Gang thép Vạn Lợi thì trách nhiệm thuộc về ai vẫn là một dấu hỏi lớn?

Liên quan đến ông Kiều Đình Hòa, 29/11/2018, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) đã thực hiện tống đạt các Quyết định và thi hành Lệnh bắt, khám xét đối với 04 bị can có liên quan đến vụ án "Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng" xảy ra tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV).

Căn cứ kết quả điều tra, tài liệu chứng cứ đã thu thập được, ngày 22/11/2018, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (CO3) ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự số 46/C03-P13 về tội "Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng" xảy ra tại Ngân hàng BIDV; cùng ngày đã ra Quyết định khởi tố bị can, Lệnh khám xét đối với:

1. Trần Bắc Hà, nguyên Chủ tịch Hội đồng Quản trị BIDV

2. Trần Lục Lang, nguyên Phó Tổng Giám đốc BIDV;

3. Kiều Đình Hòa, nguyên Giám đốc BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh

4. Lê Thị Vân Anh, nguyên Trưởng phòng khách hàng doanh nghiệp BIDV Chi nhánh Hà Tĩnh

Ngay sau khi ông Kiều Đình Hòa – nguyên Giám đốc Ngân hàng BIDV chi nhánh Hà Tĩnh bị bắt, chi nhánh ngân hàng này đã được bổ sung thêm nhân sự mới. Theo đó, điều động ông Nguyễn Đình Thịnh – Phó Giám đốc Ban khách hàng doanh nghiệp lớn của ngân hàng BIDV giữ chức vụ Phó Giám đốc ngân hàng BIDV chi nhánh Hà Tĩnh, thời gian từ ngày 29.11.2018 cho đến khi có quyết định tiếp theo của BIDV.

Hoàng Dung

Thích và chia sẻ bài viết này :
Theo ANTT/NĐT
Mọi góp ý tin bài cho chúng tôi vui lòng gửi vào email: toasoan@antt.vn
http://antt.nguoiduatin.vn/du-an-thep-nghin-ty-chet-yeu-o-ha-tinh-lanh-dao-ngan-hang-da-bong-trach-nhiem-261206.htm
Đang phổ biến