Dòng sự kiện:
Sức khỏe ngân hàng: Đáng ngại về vốn tự có, rủi ro từ lãi ảo
12/04/2019 20:00:05
Trong bối cảnh việc tăng vốn của các NHTM Nhà nước vẫn đang gặp rất nhiều khó khăn, nếu không quản lý tốt chất lượng tài sản, CAR của khối NHTM có thể không đảm bảo theo chuẩn Basel II.

Vốn tự có giảm, có đáng ngại?

Mới đây, theo công bố của Ngân hàng nhà nước, tài sản của các TCTD tăng gần 0,6% trong tháng đầu năm. Trong đó dẫn đầu hệ thống về quy mô tổng tài sản là khối NHTM Nhà nước với 4.869.566 tỷ đồng (tăng 0,13%); đứng thứ hai là khối NHTMCP với 4.586.876 tỷ đồng (+0,70%); khối ngân hàng liên doanh – nước ngoài xếp thứ ba với 1.161.087 tỷ đồng (+2,15%).

Tuy nhiên vốn tự có của hệ thống lại giảm 0,69% trong tháng đầu năm xuống còn 800.633 tỷ đồng. Nguyên nhân chủ yếu là do vốn tự có của khối NHTMCP giảm tới 2,42% xuống 330.007 tỷ đồng. Vốn tự có của khối ngân hàng liên doanh – nước ngoài cũng giảm 0,76% xuống 161.633 tỷ đồng. Tuy nhiên, vốn tự có của khối NHTM Nhà nước vẫn tăng 1,07% lên 271.472 tỷ đồng. Hiện khối NHTMCP vẫn đang dẫn đầu về quy mô vốn tự có, kế đó là khối NHTM Nhà nước và khối ngân hàng liên doanh – nước ngoài.

Mặc dù vốn tự có giảm, song vốn điều lệ của hệ thống vẫn tăng 016% trong tháng 1/2019 lên 577.240 tỷ đồng. Trong đó dẫn đầu về quy mô vốn điều lệ vẫn là khối NHTMCP với 267.234 tỷ đồng, không thay đổi so với cuối năm 2018; tiếp đó là khối NHTM Nhà nước với 149.001 tỷ đồng, tăng 0,75% so với cuối năm 2018. Đáng chú ý là vốn điều lệ của khối ngân hàng liên doanh – nước ngoài giảm 0,21% xuống 113.253 tỷ đồng.

Tính đến cuối tháng 1/2019, hệ số an toàn vốn tối thiểu (CAR) của hệ thống là 11,57%, giảm so với mức 12,14% của cuối năm 2018. Cũng là dễ hiểu khi mà vốn tự có của hệ thống giảm trong khi tổng tài sản vẫn tăng. Tuy nhiên CAR của tất cả các khối vẫn cao hơn mức tối thiểu là 9% theo quy định của NHNN.

Tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn của hệ thống tại thời điểm cuối tháng 1 là 28,77%, tăng nhẹ một chút so với mức 28,41% của cuối năm 2018. Tuy nhiên tỷ lệ này tại tất cả các khối vẫn thấp hơn so với quy định của cơ quan quản lý. 

Theo một chuyên gia ngân hàng, việc vốn tự có của hệ thống ngân hàng giảm không có gì đáng ngại và điều đó cũng đã diễn ra từ năm 2018. “Vốn tự có của các nhà băng được hình thành từ vốn điều lệ, lợi nhuận không chia tích lũy, các quỹ và các tài sản nợ khác được tính vào vốn. Vì thế, vốn tự có của các nhà băng thường có xu hướng tăng dần về cuối năm, chủ yếu do lợi nhuận tích lũy và các quỹ tăng”, vị chuyên gia này phân tích.

Cũng bởi vậy, việc vốn tự có của các nhà băng giảm trong những tháng đầu năm cũng không có gì bất thường, do việc chi trả lương, thưởng cho cán bộ hoặc chi trả cổ tức bằng tiền mặt cho cổ đông. Tuy nhiên theo vị chuyên gia nói trên, việc vốn tự có của các nhà băng giảm trong 2 năm gần đây một phần cũng do quy định của Thông tư 19/2017/TT-NHNN. Theo đó, từ tháng 2/2018 đến hết 31/12/2018, các TCTD phải trừ 25% giá trị khoản mua, đầu tư trái phiếu chuyển đổi, nợ thứ cấp TCTD khác phát hành khỏi vốn tự có cấp 2. Từ 1/1/2019 đến hết ngày 31/12/2019, mức trừ là 50%; từ 1/1/2020 phải trừ 75% và từ 1/1/2021 phải trừ toàn bộ giá trị khoản mua, đầu tư trái phiếu chuyển đổi, nợ thứ cấp.

Lãi ảo tăng mạnh

Tổng hợp báo cáo tài chính năm 2018, có thể "khoanh vùng" một số nhà băng có lãi dự thu tăng "chóng mặt". Đáng chú ý, ba "ông lớn" ngân hàng thương mại nhà nước vẫn giữ vị trí top những ngân hàng có lãi dự thu cao nhất.

Đứng đầu là BIDV có số dư lãi, phí dự thu cao nhất với 11.897 tỷ đồng, tăng 25,5% so với năm 2017; Vietcombank với 7.410 tỷ đồng, tăng 23%. Năm 2018, dù VietinBank là ngân hàng đứng đầu về việc giảm lãi dự thu (52%) từ 14.524 tỷ đồng xuống còn 6.905 tỷ đồng, nhưng vẫn đứng thứ ba trong hệ thống ngân hàng.

Xếp ngay phía dưới là các ngân hàng TMCP như Techcombank (48%), Sacombank (33,2%), LienVietPostBank (29,7%), MB (20,7%)…

Giới chuyên gia cho biết, trong số các khoản lãi dự thu của ngân hàng hiện nay, một tỷ lệ lớn đã thành khoản nợ xấu không còn khả năng thu được, theo quy định phải đưa vào phần nợ xấu để thực hiện trích dự phòng rủi ro. Tuy nhiên, nhiều ngân hàng vẫn chưa thoái khoản này.

Quy mô lãi ảo càng tăng thì nguy cơ nợ xấu càng lớn và đe dọa lợi nhuận nhà băng. Nếu như khoản dự thu này thực sự không thu được sẽ ảnh hưởng xấu đến tình hình tài chính của ngân hàng.

Ngoài ra, việc ghi nhận lãi ảo từ lãi dự thu có thể dẫn đến các hệ lụy liên quan đến việc chia cổ tức và nộp thuế cho Nhà nước.

Trước thực tế trên, nhiều chuyên gia đã đề xuất Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) thực hiện đánh giá, xem xét lại thực trạng của việc ghi nhận lãi dự thu hiện nay. Đồng thời, đưa ra những điều chỉnh phù hợp nhằm đảm bảo phản ánh đúng thực tế thu nhập thực sự của ngân hàng, đảm bảo nâng cao năng lực tài chính và tạo nguồn xử lý nợ xấu của nhà băng.

Mới đây, NHNN đã có văn bản 1968 yêu cầu các tổ chức tín dụng (TCTD) triển khai nghiêm túc, quyết liệt, có hiệu quả các nhiệm vụ tại Chỉ thị 01 về tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của ngành ngân hàng trong năm 2019 và Chỉ thị 05 về tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại hệ thống các TCTD gắn với xử lý nợ xấu.

Mai An

Thích và chia sẻ bài viết này :
Theo ANTT/NĐT
Mọi góp ý tin bài cho chúng tôi vui lòng gửi vào email: toasoan@antt.vn
http://antt.nguoiduatin.vn/suc-khoe-ngan-hang-dang-ngai-ve-von-tu-co-rui-ro-tu-lai-ao-271089.htm
Đang phổ biến