Dòng sự kiện:
Kỳ 2: Cuộc sống của tù binh Mỹ tại nhà tù Hỏa Lò
23/12/2014 16:53:40
ANTT.VN – Nhờ truyền thống khoan hồng và nhân đạo đã có hàng nghìn năm của dân tộc Việt Nam, các tù binh phi công Mỹ ở nhà tù Hỏa Lò được hưởng chế độ ăn “đặc táo” và được chăm sóc sức khỏe rất chu đáo trong điều kiện thời chiến cho phép.

Tin liên quan

Chế độ ăn “đặc táo”

Trong kháng chiến chống Mỹ, tù binh Mỹ được ăn uống đầy đủ tới mức nhiều cán bộ chiến sĩ  ta phải thắc mắc: Tại sao ở nhiều nơi bộ đội và nhân dân ta còn phải ăn độn thêm khoai sắn mới đủ no mà lại dành khẩu phần ăn tốn kém cho những kẻ đã từng gây bao tội ác với dân tộc ta?

Theo lời Đại tá Trần Trọng Duyệt: “ Hồi đó, tù binh Phi công Mỹ đã được phái ta chăm sóc với một chế độ ăn uống rất đặc biệt: Buổi sáng, họ thường được ăn bánh mì với sữa hoặc đường. Đây là những thứ hàng xa xỉ mà thời ấy, những người Việt Nam bình thường chỉ những khi đau ốm mới được biếu và bồi dưỡng. Bừa trưa và bữa chiều, suất ăn của họ là bánh mỳ kẹp trứng rán, hoặc thịt và một bát súp thịt hầm với khoai tây, hoặc rau các loại. Những người nghiện thuốc lá, mỗi ngày còn được phát 3 điếu Tam Đảo bao bạc (thứ thuốc lá không có đầu lọc, nhưng rất quý hiếm, do miền Bắc sản xuất hồi đó)”.

tù-binh-mỹ-được-tự-nấu-ăn-vào-dịp-lễ-tết

Tù binh Mỹ được tự chế biến, nấu ăn các món ngon theo sở thích vào các ngày Lễ - Tết (Nguồn: Internet)

Những ngày lễ, ngày Tết (của cả Việt Nam và Mỹ), tù binh còn được cho ăn tươi đặc biệt hơn. Ngoài việc gói bánh chưng, cuốn nem rán, bộ phận hậu cần của trại thường mang giấy giới thiệu đi về tận Hà Bắc, hoặc Sơn Tây để mua gà tây về quay, chế biến món cơm rang thập cẩm (cơm có cả thịt, trứng và rau), uống với bia Trúc Bạch – thứ đồ uống mà tù binh Mỹ rất thích – ăn xong thường có hoa quả và bánh kẹo.

Hồi đó, bộ đội ta thường có 3 chế độ ăn cơ bản: Thứ nhất, là “đại táo”, áp dụng cho tất cả cán bộ chiến sĩ và những người có quân hàm đến Trung úy, được hưởng tiêu chuẩn ăn 0,68 đồng/ngày. Thứ hai là “trung táo”, áp dụng cho các sĩ quan có cấp hàm từ Thượng úy và Trung tá, được hưởng tiêu chuẩn ăn là 0,9 đồng/ngày. Thứ ba  là “tiểu táo”, áp dụng cho các sĩ quan cao cấp có quân hàm Thượng tá và Đại tá, được hướng tiêu chuẩn ăn 1,2 đồng/ngày.

Riêng tù binh Phi công Mỹ được hưởng mức ăn “đặc táo” tới 1,6 đồng/ngày. Với những người gầy yếu hoặc ốm đau sẽ được ban chỉ huy trại quyết định cho ăn chế độ đặc biệt 3,2 đồng/ngày. Thời gian sau mức ăn được nâng lên tới 7 đồng/ngày. (Đồng tiền ở miền Bắc ngày đó rất có giá trị: lương tháng của đồng chí Trưởng ty công an tỉnh là 115 đồng! Một bát phở ngon có giá trị 3 hào, một que kem ở bờ hồ Hoàn Kiếm Trung tâm thủ đô Hà Nội chỉ có 5 xu…).

Vì được hưởng tiêu chuẩn cao, nên tù binh Mỹ thường ăn không hết suất, cơm và thức ăn thừa nhiều. Ban chỉ huy trại quyết định sử dụng số thức ăn thừa đó để nuôi lợn. Thời gian cao điểm, bộ phận hậu cần của trại tù binh Hỏa Lò nuôi tới 40 con lợn béo. Khi lợn to được xuất chuồng, số thịt tăng gia và tiền bán lợn đó lại được sử dụng để bổ sung cho bữa ăn của tù binh.

Giải thích cho chế độ đặc cách với tù binh Mỹ, cấp trên giải thích: tù binh Mỹ là “vốn quý” và “tài sản” để sau này chúng ta có thể đấu tranh trên mặt trận ngoại giao với địch. Cán bộ chiến sĩ của trại phải xác định rõ: chăm sóc đảm bảo tốt sức khỏe cho tù binh cũng là một nhiệm vụ đặc biệt!

Ở tù nhưng vẫn được vui chơi và giải trí

Các tù binh chẳng những được ăn tốt, mà còn được chăm sóc sức khỏe rất chu đáo trong điều kiện thời chiến cho phép.

Ngoài được tận tình cứu chữa vết thương do nhảy dù sau khi máy bay bốc cháy, các tù binh đã được những bác sĩ giỏi nhất ở các bện viện 108, 103, 354 của quân đội đến khám và chữa bệnh theo định kì. Cho nên, sau cú sốc thần kinh ban đầu lúc họ bị bắt, khi đã vào trại Hỏa Lò hầu hết các tù binh Mỹ đều ổn định tinh thần và sức khỏe rất nhanh. Nhiều người đã có ý thức tập luyện để thích nghi với điều kiện sinh hoạt mới, giữ gìn sức khỏe  để đợi ngày được trao trả về nước.

tù-binh-mỹ-được-chơi-bóng-chuyền-bóng-rổ

Hằng ngày, tù binh Mỹ được ra sân phơi nắng, chơi bóng chuyền, bóng rổ... (Nguồn: Internet)

Cựu trại trưởng tù binh Hỏa Lò Trần Trọng Duyệt cho biết: ở Hỏa Lò hồi đó các tù binh Mỹ thường xuyên được tổ chức vui chơi giải trí. Hằng ngày, họ được ra sân phơi nắng, chơi bóng chuyền, bóng rổ, chọc bi-a, đọc sách báo, nghe tin tức – kể cả tin tức của Mỹ và phương Tây – qua đài phát thanh mà trại tiếp âm, hoặc chọn những tù binh có giọng đọc tốt để đọc cho tất cả cùng nghe.

Để các tù binh có phương tiện chơi thể thao thương xuyên, trại phải nhờ đến sự giúp đỡ của đồng chí Tạ Đình Đề, người phụ trách xưởng sản xuất dụng cụ của tổng cục Thể dục Thể thao. Thậm chí để giúp một số tù binh có bênh về mắt có thể đọc được sách báo, Ban chỉ huy trại đã phải thửa khá nhiều cặp kính thuốc của chị Thúy ở cửa hàng số 48 Hàng Bài. (Hiện bà Hà đang trú tại 51 Trần Nhân Tông, Hà Nội).

Đặc biệt, trong các ngày lễ, ngày Tết của Mỹ như ngày Độc lập (4 tháng 7), ngày Lễ Tạ ơn, Noel, Tết Dương lịch…, tôn trọng tín ngưỡng của tù binh, trại còn cho mời cả mục sư Bùi Hoàng Thử đến làm lễ theo nghi thức tôn giáo cho số người theo đạo.

Thỉnh thoảng, trại cho mời các nghệ sĩ của đoàn văn công Tổng cục Chính trị đến biểu diễn cho bộ đội và cả tù binh Mỹ cùng thưởng thức. Ông Duyệt còn nhớ một lần nghệ sĩ Tường Vi đến hát bài “Cô gái vót chông” và “Tiếng đàn Ta lư”. Tới đoạn lên cao như tiếng chim hót “Pơ-rô-tốc..pơ-rô-tốc…”. Mặc dù không hiểu nghĩa của bài hát, nhưng tù binh Mỹ khá khoái, vỗ tay rào rào, yêu cầu hát đi hát lại. Đêm ấy, khi buổi văn nghệ đã tan từ lâu, nhưng ở nhiều phòng giam tù binh không chịu ngủ. Họ bàn tán đủ thứ chuyện về các ca sĩ Việt Nam, rồi còn bắt chước giọng Tường Vi hát “Pơ-rô-tốc..pơ-rô-tốc…” suốt đêm.

Để thay đổi không khí cho các tù binh đã phải ở trong trại lâu ngày, được sự phối hợp giúp đỡ của công an Hà Nội và An Ninh Quân đội, Ban chỉ huy trại còn nhiều lần tổ chức cho các tù binh đi tham quan một số di tích lịch sử, văn hóa và danh thắng của Thủ đô Hà Nội như: hồ Hoàn Kiếm, Công viên Lê – nin, Quốc Tử giám, chùa Trấn Quốc, chùa Một Cột… Để đảm bảo an toàn cho những “vị khách đặc biệt” này, ta đã cho phép các tù binh ăn mặc như khách du lịch: cũng com-lê, ca -vát, giày đen… và đi theo hướng dẫn viên.

Tuy nhiên, cũng có lần nhân dân đã phát hiện ra tù binh Mỹ. Mọi người xì xào: Chuyên gia, khách nước ngoài gì mà mắt cứ nhìn lơ láo, thiếu tự nhiên, đúng là “giặc lái Mỹ” rồi! Vậy là tất cả cùng kéo lại chỉ chỏ, bàn tán, buộc ban tổ chức phải đưa tất cả lên xe, hủy bỏ chuyến tham quan dã ngoại theo dự kiến…

Tù binh Mỹ tham gia đóng phim

Có một chuyện rất thú vị, đó là việc tù binh Mỹ tại Hỏa Lò tham gia đóng phim.

“Diễn viên” đầu tiên trong trại Hỏa Lò được nhận vinh dự này là Trung tá Robinson Risner, một Phi công khét tiếng, “người hùng” của quân đội Mỹ trong chiến tranh Triều Tiên, với 109 vụ và 3.000 giờ bay thành công.

Nhưng khi sang chiến trường Việt Nam, mới tới phi vụ thứ 5, Risner đã bị lực lượng phòng không ta bắn cháy, anh ta cố lái máy bay ra biển nhảy dù và được cứu hộ thoát chết. Báo chí Mỹ hồi đó đã tuyên truyền rùm beng cả tháng trời về sự việc này. Nhưng lần thứ hai, ngày 16 tháng 9 năm 1965, Risner  lái chiếc Thần Sấm F105D đã bị bắn hạ tại Thanh Hóa. Vào Hỏa Lò, tính ngông ngênh của Risner đã bị khuất phục. Anh ta ngoan ngoãn nhận tội và đã khai rất nhiều…Vì tên họ theo tiếng Anh thường dài và khó phát âm, để dễ gọi tên, bộ đội ta đã đặt cho Risner một cái tên ngắn gọn là “Giai”, vì anh ta ăn rất khỏe. “Giai” đã làm đơn xin ăn suất cơm bằng 2 suất bình thường và đã được chấp nhận.

Khi đoàn làm phim của Cộng hòa Dân chủ Đức sang Việt Nam quay bộ phim tài liệu “Phi công trong bộ quần áo ngủ”, cần một người vào vai nhà báo quốc tế, Giai đã vui vẻ nhận lời  và anh ta đã nhập vai rất đạt. Với khổ người cao to, mặc bộ đồ dạ tím, chẳng ai nghĩ ông nhà báo phương Tây đó lại chính là viên trung tá tù binh Phi công Mỹ tại Hỏa Lò đóng. Sau ngày được trao trả về nước , Robinson Risner (tức Giai) còn tiếp tục phục vụ trong quân đội Mỹ và được phong hàm tướng.

Với bộ phim “Cuộc chiến đấu vẫn còn tiếp diễn” của điện ảnh Việt Nam thì chuyện đóng phim của tù binh Mỹ còn thú vị hơn: Trong phim ta có sử dụng hai sĩ quan Thiếu tá tù binh đóng vai Đại tá và Trung tá cố vẫn Mỹ của Chính quyền Sài Gòn (cũ). Phim có nhiều cảnh hai cố vẫn Mỹ phải xuất hiện, hoạt động với những không cảnh và thời gian khác nhau…và hai tù binh vào vai cũng rất đạt, như diễn viên chuyên nghiệp vậy.

Nhưng có một sơ suất mà ít ai ngờ…đó là sau khi xem phim, cả hai diễn viên đặc biệt này đều gật gù, rồi một người nói rất hài hước: “Chỉ có điều hơi tiếc là các ông đã cho tôi làm một Đại tá Mỹ…nghèo nhất thế giới! Bởi suốt từ đầu đến cuối bộ phim tôi chỉ có mỗi bộ quần áo mặc trên người, không hề được thay đổi trang phục”.

(Còn tiếp)

Hoàng Hà (lược trích theo tác phẩm "Phi công Mỹ ở Việt Nam" của nhà văn Đặng Vương Hưng).
 
Thích và chia sẻ bài viết này :
Tags :
Tin liên quan
Đóng góp bài vở cho tòa soạn vui lòng gửi vào email: toasoan@antt.vn
Đang phổ biến