Dòng sự kiện:
Tù binh phi công Mỹ ở “Hỏa Lò”…và những bí mật cần “giải mã”
22/12/2014 10:55:48
ANTT.VN- Trong kháng chiến chống Mỹ, hàng chục năm liên tục, Nhà tù Hỏa Lò được coi là một trong những đại chỉ được bảo vệ nghiêm ngặt và bí mật nhất ở Hà Nội. Lý do thật đơn giản: Đó là nơi đã từng giam giữ hàng trăm phi công Mỹ bị bắt trong chiến tranh Việt Nam.
Đến bây giờ thì điều bí mật trên không còn nữa. Nhưng không phải ai cũng hiểu được “sự thật đằng sau bức tường đá” một thời. Ví dụ: Cơ cấu tổ chức của trại tù binh Phi Công  Mỹ Hỏa Lò hồi ấy như thế nào? Có phải tù binh Phi công Mỹ tại Hỏa Lò được ăn uống theo chế độ “đặc táo”? Họ được tạo điều kiện chơi thể thao, thưởng thức văn nghệ, tham quan danh lam thắng cảnh của thủ đô ra sao? Những tù binh nào đã được mời tham gia đóng phim cho Việt Nam? Và cả chuyện một nữ tù binh duy nhất  với bức thư “xin nuôi mèo”…

Để trả lời cho tất cả những câu trả lời trên, Báo An ninh Tiền Tệ Và Truyền thông (ANTT.VN) sẽ gửi tới bạn đọc những câu chuyện thú vị.

Kỳ 1:  Đôi nét về “Khách sạn Hilton Hà Nội”

Nhà tù Hỏa Lò nằm ngay Trung tâm thành phố Hà Nội, được xây dựng vào năm 1896. Người Pháp cho xây dựng nhà tù này nhằm giam giữ những người đấu tranh chống chế độ thực dân.

nhà-tù-hỏa-lò

Nhà tù Hỏa Lò hay còn có tên là Đề lao Trung ương (Maison Centrale)  (Nguồn: Internet)

Theo một tài liệu còn lưu giữ tại đây cho biết: Nhà tù Hỏa Lò vốn có tên là Đề lao Trung ương (Maison Centrale), nhưng do được xây dựng trên đất của làng Phụ Khánh, tổng Vĩnh Xương (cũ), một làng nghề chuyên sản xuất đồ gốm, ngày đêm rực lửa lò nung, vì thế làng còn có tên là Hỏa Lò và nhà tù ở đây cũng được coi là nhà tù Hỏa Lò.

Các nhà tù khác thường biệt lập với khu dân cư, riêng Hỏa Lò nằm tại Trung tâm Hà Nội, thủ phủ của chính quyền thực dân khi đó. Bên cạnh nhà tù là tòa đại hình và sở mật thám, tạo thành thế chân kiềng, sẵn sàng đàn áp phong trào cách mạng của nhân dân ta.

Hỏa Lò là một trong những công trình kiên cố vào loại bậc  nhất Đông Dương mà người Pháp đã dựng lên. Bao quanh nhà tù là bức tường bằng đá, bê tông cốt thép cao 4 mét, dày 0.5m, được gia cố bằng hệ thống dây thép có gai có dòng điện cao thế chạy qua, bốn góc là những tháp canh có khả năng quan sát nhất cử nhất động của trại giam. Riêng hệ thống cửa sắt và khóa phòng giam đã được mang từ Pháp sang.

Nhiều thế hệ người Việt Nam đã bị giam cầm tại nhà tù Hỏa Lò, trong đó có các nhà Nho yêu nước như cụ Phan Bội Châu, Lương Văn Can, Dương Bá Trạc đến các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Trường Chinh, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười …

Tổng diện tích của Hỏa Lò (cũ) rộng gần 13.000 mét vuông, từ  trên cao nhìn xuống khu đất này có hình thang, với hai góc vuông (một cạnh của “hình thang” ấy là đường Thợ Nhuộm, cạnh kia là đường Hai Bà Trưng, “đáy nhỏ” của hình thang ấy là đường Quán Sứ, còn “đáy lớn” là phố Hỏa Lò).

Nếu đi ngoài đường phố quan sát thì du khách chỉ thấy toàn bộ nhà tù Hỏa Lò được bao quanh bởi một bức tường đá, bê tông cốt thép dày và cao. Ngày nay, di tích của nhà tù Hỏa Lò chỉ còn lại bằng 1/5 diện tích cũ nằm giáp với phố Hỏa Lò, phần lớn đã bị phá đi để nhường chỗ cho việc xây dựng một tòa tháp có tên là Hà Nội Towers.

Cũng bởi sự kiên cố của nhà tù Hỏa Lò và vị trí của nó nằm ngay giữa lòng thủ đô Hà Nội, nên trong cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ra miền Bắc Việt Nam, Hỏa Lò được sử dụng để giam giữ hàng trăm tù binh Phi công Mỹ đã bị lực lượng phòng không ta bắn rơi và bắt sống. Thời đó, các phi công Mỹ đã gọi Hỏa Lò bằng những cái tên hài hước là “Khách sạn Hilton Hà Nội” hay “Khách sạn Vỡ tim”.

Theo Đại tá Trần Trọng Duyệt (hiện trú tại Khu tập thể Đoàn 6 Hải quân, Cầu Rào, Hải Phòng), nguyên Trại trưởng cuối cùng của Trại tù binh Hỏa Lò – người được chứng kiến những ngày toàn bộ tù binh được trao trả  cho phía Mỹ theo Hiệp định Paris nhớ lại thì trong thời gian chiến tranh, tại Hà Nội, tù binh Phi công Mỹ được giam giữ ở 3 địa điểm chính: một là khu vực Fafim đường Nguyễn Trãi bây giờ (tiếng lóng của tù binh Phi công Mỹ gọi địa điểm này là “Sở Thú”); hai là, số nhà 17, phố Lý Nam Đế (Phi công Mỹ gọi là “Đồn Điền”); và ba là Hỏa Lò (còn được tù binh Mỹ gọi hài hước là “Khách sạn Hilton”, hay “Khách sạn Vỡ Tim”), nơi thường xuyên có đông tù binh Phi công Mỹ “tá túc” nhất. Sau vụ đột kích bằng đường không của lực lượng đặc nhiệm Mỹ, hòng giải cứu cho số tù binh bị giam giữ ở trại Sơn Tây bất thành, các tù binh đang giam giữ ở nhiều nơi đã được ta đưa cả về Hỏa Lò, làm cho số lượng càng tăng lên, khiến cho một số phòng giam gần như “quá tải”.

Về cơ cấu tổ chức của trại tù binh Hỏa Lò: Tổng cộng cán bộ chiến sĩ ta chỉ có khoảng 60 người. Trong đó, có một tổ Quản giáo kiêm Phiên dịch (từ 5 đến 7 cán bộ); một Tổ bảo vệ chuyên làm nhiệm vụ dẫn giải tù binh đi làm việc và phục vụ sinh hoạt; hai Tiểu đội Hậu cần – Cấp dưỡng được chia làm 2 bộ phận: một bộ phận phục vụ cho ta, còn bộ phận kia (có quản lý riêng) chuyên phục vụ tù binh Mỹ; một Trung đội Cảnh vệ gác vòng ngoài (khoảng 20 đến 25 người)…

Đó là còn chưa tính các đơn vị phối hợp. Ví dụ: Để đề phòng đối phương có thể đột kích bằng đường không giải thoát tù binh, chúng ta đã bố trí một lực lượng phòng không dày đặc trên các tòa nhà cao tầng xung quanh khu vực Hỏa Lò, sẵn sàng bắn hạ máy bay bay thấp và máy bay trực thăng cứu hộ.

Ngoài ra, còn có những đơn vị bộ binh, công an vũ trang, thậm chí còn có cả xe tăng, thiết giáp luôn sẵn sàng chiến đấu cao, nếu phía Mỹ dám liều lĩnh như với trại tù binh Sơn Tây năm 1970.

(Còn tiếp)

Hoàng Hà (lược trích theo tác phẩm "Phi công Mỹ ở Việt Nam" của nhà văn Đặng Vương Hưng)

 

Thích và chia sẻ bài viết này :
Tags :
Tin liên quan
Đóng góp bài vở cho tòa soạn vui lòng gửi vào email: toasoan@antt.vn
Đang phổ biến