Dòng sự kiện:
Bất cập chỉ định thầu BOT
09/09/2017 06:43:17
Chỉ định thầu làm triệt tiêu tính cạnh tranh. Trong khi đó, đây là điều kiện quan trọng nhất để đảm bảo tính hiệu quả của dự án BOT.

Không thể phủ nhận rằng trong lịch sử ngành giao thông vận tải, chưa bao giờ công trình cầu, đường, cảng biển được đưa vào sử dụng nhiều như khoảng 10 năm trở lại đây, góp phần cải thiện tình trạng ùn tắc giao thông, thực hiện vai trò lịch sử là giao thông đi trước mở đường tạo đà thúc đẩy cho kinh tế - xã hội phát triển.

Trong khi nguồn ngân sách hạn hẹp, hình thức thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng như BOT (Xây dựng - Vận hành - Chuyển giao) đã thu hút được nguồn lực xã hội và thực tế cho thấy tính đúng đắn của chính sách này.

Ảnh minh họa

Vấn đề nằm ở chỗ thời gian gần đây liên tiếp các sai phạm đã được đưa ra ánh sáng ở các dự án BOT giao thông, gây bức xúc dư luận. Một vấn đề nữa là hai ngày trước đây, Thanh tra Chính phủ (TTCP) đã công bố kết luận, trong đó chỉ ra 100% dự án BT, BOT trong lĩnh vực giao thông là chỉ định thầu.

Theo TTCP, từ khi triển khai đầu tư theo hình thức hợp đồng BT, BOT trong lĩnh vực giao thông đến nay, đã có hơn 70 dự án đã được thực hiện mà không lựa chọn được nhà đầu tư nào theo hình thức đấu thầu. Đặc biệt, có tới 100% dự án là chỉ định thầu với lý do chỉ có một nhà đầu tư tham gia, trong đó có cả nhà đầu tư được lựa chọn chưa đảm bảo năng lực hoặc do tính cấp bách của dự án, nhưng lại không có quy trình, thủ tục đánh giá, xác định thế nào là dự án cấp bách.

Điều đáng quan tâm là tất cả các dự án BOT này đều áp dụng hình thức chỉ định thầu với lý do chỉ có 1 nhà đầu tư tham gia, trong đó có cả những nhà đầu tư được lựa chọn có năng lực hạn chế, không đáp ứng yêu cầu của dự án. Bản chất của việc chỉ định nhà đầu tư chính là cơ chế xin - cho, không có tính cạnh tranh, gây ra nhiều hệ lụy về tính minh bạch, chất lượng công trình, tính hiệu quả cũng như giá cả dịch vụ. Điển hình những dự án "lùm xùm" nhất có thể kể đến là: Dự án đầu tư nâng cấp tuyến đường Pháp Vân - Cầu Giẽ, dự án BOT Quốc lộ 6,...

Điều này dẫn đến việc đàm phán ký kết nội dung hợp đồng, hình thức hợp đồng, giám sát quản lý thực hiện hợp đồng, quản lý vốn đầu tư hết sức phức tạp, nhiều bất cập sai sót, làm hạn chế hiệu quả thực hiện các dự án cũng như chủ trương đầu tư chung.

Có rất nhiều lý do để chuyển một dự án BT hay BOT từ hình thức đấu thầu sang chỉ định thầu. Tuy nhiên, vấn đề là cần phải xác định rõ các lĩnh vực, điều kiện cụ thể để chuyển sang hình thức chỉ định thầu. Một số ý kiến cho rằng, hình thức chỉ định thầu có cả ưu điểm và nhược điểm.

Rõ ràng, chỉ định thầu ở các dự án BOT đã triệt tiêu tính cạnh tranh và đang gây ra nhiều hệ lụy về chất lượng, tiến độ và hiệu quả, sự minh bạch của dự án. Bộ GTVT cũng như Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhiều lần cho rằng cần phải ra đạo luật riêng cho đầu tư đối tác công - tư (PPP) để xóa bỏ cơ chế xin – cho trong việc chỉ định thầu. Đây chính là mấu chốt gây ra nhiều hệ lụy của các dự án BOT, mà hệ lụy lớn nhất là người dân mất niềm tin về sự minh bạch ở các dự án này.

Mai An (t/h)

Thích và chia sẻ bài viết này :
Đóng góp bài vở cho tòa soạn vui lòng gửi vào email: toasoan@antt.vn
Đang phổ biến