Dòng sự kiện:
Vì sao NHNN không định giá tài sản VNCB, OceanBank, GP Bank cao hơn 0 đồng?
10/10/2017 18:31:25
Liên quan tới việc Ngân hàng Nhà nước mua lại OceanBank với giá 0 đồng, kết thúc phiên toà xét xử Hà Văn Thắm và đồng phạm, TAND TP Hà Nội đã kiến nghị Chính phủ xem xét lại chính sách này.

Vào năm 2015, Ngân hàng (NH) Nhà nước quyết định mua bắt buộc NH TMCP Xây dựng (VNCB), NH TMCP Đại Dương (OceanBank), NH TMCP Dầu khí Toàn Cầu (GPBank) với giá 0 đồng, chuyển đổi thành 3 NH thương mại trách nhiệm hữu hạn một thành viên, do NH Nhà nước làm chủ sở hữu; đồng thời chấm dứt toàn bộ quyền, lợi ích của các cổ đông, bảo đảm quyền lợi cho người gửi tiền.

Điều đáng nói là khi NH Nhà nước quyết định mua toàn bộ cổ phần thì 3 NH này vẫn còn tài sản. Từ đó, nhiều ý kiến thắc mắc vì sao NH nhà nước không định giá tài sản VNCB, OceanBank, GP Bank để mua với mức giá cao hơn 0 đồng?

Trước đó liên quan tới việc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua OceanBank giá 0 đồng, Hà Văn Thắm khai mình sở hữu 73,4% cổ phần OceanBank nhưng không biết việc ngân hàng bị mua 0 đồng do lúc đó đã bị bắt. Khi làm việc với cán bộ điều tra thì Thắm mới biết ngân hàng này bị mua 0 đồng, và đề nghị 'xin lại' ngân hàng này. Hà Văn Thắm cũng cho biết thêm, trong số 15.000 tỷ nợ xấu thì đã có 8.000 tỷ thu hồi được. Trước đó, Thắm xin 8 tháng để đưa OceanBank về bình thường, thậm chí có cổ đông đã muốn mua 800 tỷ của PVN tức không bị lỗ.

Ngân hàng Đại Dương đã bị mua lại với giá 0 đồng

Theo kết quả thanh tra, kiểm toán năm 2015 tại Oceanbank, nợ xấu của ngân hàng này gần 15.000 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế lỗ khoảng 10.000 tỷ đồng, âm vốn chủ sở hữu 2,5 lần. Từ đó, OceanBank mất khả năng thanh khoản nên Ngân hàng Nhà nước (NHNN) mua lại giá 0 đồng nhằm trấn an khách hàng và nhân dân. Việc này tăng gánh nặng cho Nhà nước và nhân dân.

Tại thời điểm đó, OceanBank vẫn còn tài khoản, chưa mất khả năng thanh toán. HĐXX thấy rằng việc mua bắt buộc 0 đồng chưa được quy định trong pháp luật Việt Nam. Mặt khác, việc mua bán này tạo gánh nặng cho ngân sách nhà nước, gây thiệt hại cho nhà nước. Ngoài ra, việc mua lại các tổ chức tín dụng với hình thức như trên không đảm bảo quyền lợi cổ đông và người liên quan. HĐXX kiến nghị Chính phủ xem xét cơ chế chính sách mua lại 0 đồng cho phù hợp với quy định hiện hành, giảm thiệt hại với nhà nước.  Việc mua như trên không đảm bảo quyền lợi cho các cổ đông nên tòa kiến nghị Chính phủ xem xét lại chính sách này.

Theo Luật NH nhà nước, Luật Các tổ chức tín dụng (TCTD), NH Nhà nước có quyền trực tiếp mua lại NH yếu kém thuộc diện kiểm soát đặc biệt (đã âm vốn điều lệ), nếu NH đó không có phương án bổ sung vốn.

Mặt khác, Quyết định 254 của Thủ tướng Chính phủ về cơ cấu lại hệ thống các TCTD giai đoạn 2011-2015 cũng cho phép NH Nhà nước sử dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật, trong đó có việc mua lại NH.

Trong khi đó, Quyết định 48/2013 của Chính phủ quy định NH Nhà nước mua cổ phần của NH thương mại bị kiểm soát đặc biệt phải thuê các tổ chức tư vấn có chức năng định giá độc lập để xác định giá trị NH, trên cơ sở đó xác định giá trị cổ phần một cách độc lập, khách quan.

Như vậy, Luật NH nhà nước, Luật Các TCTD, các quyết định của Chính phủ không có quy định nào về cách thức, giá cả mua bắt buộc cổ phần NH.

Và cũng theo quy định, không phải NHNN tự ý định giá và bắt buộc ông chủ ngân hàng yếu kém đó phải bán ngân hàng cho NHNN với giá 0 đồng. Mà trên thực tế, Ngân hàng Nhà nước phải thuê kiểm toán độc lập của nước ngoài vào để đánh giá thực trạng tài chính, giá trị thực của vốn điều lệ và các quỹ dự trữ, từ đó làm cơ sở để xác định giá mua lại. Và thông tin cho biết là hầu hết các ngân hàng bị mua 0 đồng là có giá trị âm.

Vì vậy, có thể hiểu thực tế là tại thời điểm bị buộc mua 0 đồng, các ngân hàng yếu kém không còn giá trị dương. NHNN chỉ mua lại trên cơ sở định giá. Đây là biện pháp áp dụng cho tổ chức tín dụng có thực trạng yếu kém nhất, điều kiện, quy trình, thẩm quyền cũng được quy định chặt chẽ nhất.

Thế nhưng, giới NH cho rằng có thể trước khi mua NH 0 đồng, NH Nhà nước đã được Chính phủ chấp thuận mới thực hiện.

NH Nhà nước cho biết từ năm 2012, thanh tra NH Nhà nước đã phát hiện nhiều yếu kém, rủi ro trong hoạt động của VNCB, OceanBank, GPBank. Cả 3 NH đều thuộc diện kiểm soát đặc biệt vì kinh doanh thua lỗ, âm vốn chủ sở hữu, tình hình quản trị, điều hành kém hiệu quả và không có phương án bổ sung vốn để khắc phục hoạt động. Việc NH Nhà nước trở thành chủ sở hữu sẽ giúp cho 3 NH 0 đồng có điều kiện thuận lợi triển khai thành công phương án tái cơ cấu, hoạt động kinh doanh theo hướng an toàn, hiệu quả.

Theo quy định, vốn điều lệ của một NH tối thiểu 3.000 tỉ đồng. Như thế, sau khi bị mua 0 đồng, VNCB, OceanBank, GPBank có số vốn điều lệ là bao nhiêu và tiền đâu để các NH này hoạt động trong gần 3 năm qua?

Lãnh đạo nhiều NH thương mại cho rằng vốn điều lệ của 3 NH 0 đồng chỉ mang danh nghĩa nhưng không có nghĩa là không có vốn để kinh doanh. Bởi các NH này vẫn huy động được tiền gửi từ dân cư và các tổ chức kinh tế, đồng thời vay được tiền trên thị trường liên NH hoặc được NH Nhà nước tái cấp vốn trong thời gian ngắn, sau đó phải hoàn trả cho NH Nhà nước. Cứ thế, nguồn vốn đến từ kênh tiết kiệm, thị trường liên NH hoặc từ NH Nhà nước được các NH 0 đồng quay vòng để kinh doanh.

Mai An (t/h)

Thích và chia sẻ bài viết này :
Đóng góp bài vở cho tòa soạn vui lòng gửi vào email: toasoan@antt.vn
Đang phổ biến